محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

160

تحفه خانى ( فارسى )

اندكى باشد و بايد كه اصلا بگرم‌خانه حمام درنيايد تا موجب عرق نشود قبض حاصل مىشود در كسى كه معتاد به خوردن داروى مسهل نبود بايد كه ارتكاب مسهل قوى و ادويه قويه در مسهل نكند و هرگاه كه معالج خواهد كه بعضى اشخاص كه ايشان را عادت بوده باشد و اخلاط غليظه لزجه در ايشان مجتمع باشد و توهم سدّه نيز باشد و ايشان را احتياج بمسهل باشد اول بايد كه اصلاح امزجه ايشان بملينات مناسب و امزجه ابدان و لحوم و صلبه و ترطيب بدن و اغذيه مرطبه دسمه و بعد از آن در مقام اخراج ماده از ابدان ايشان شود بادويهء مسهله موافقه قويه و يا خفيفه بمقتضاى ماده مثل حرّيف و غير او و ببايد دانست كه خواب بعد از خوردن ادويه مسهله قويه مىتوان و موجب تقويت اوست در اسهال و اما هرگاه كه دارو به عمل مشروع كرد بعد از آن تا انقطاع عمل دوا مجوز نيست زيرا كه خواب كسر و ابطال قوت دواى ضعيف مىكند و سكون بعد از خوردن دارو واجبست تا حرارت بتدريج تاثير در دوا كند و مشتمل برو شده اعانت در اسهال و تليين نمايد و در حين خوردن دارو تا به عمل شروع كند روايح طيبه در پيش بايد نهاد و بو شدن تا مانع از غثيان باشد و پيش از حصول مقصود قى نشود مثل گل خراسان كه برو گلاب و سركه پاشيده باشند و مثل بهى و سيب و بوئيدن پودينه تازه مانع از قى است و كسى را عادت قى باشد و بالضرورت اختيار دواى مسهل كند بايد كه اندك از طرخون نيك بخاود و بوقت قى آمدن هر دو بازوى او محكم بندند هركسى كه بعد از خوردن دوا خوف از قى دارد برو لازم است كه پيش از اختيار به دو سه روز قى كند و مىبايد كه در طعام آن‌كس كه داعيه خوردن مسهل دارد نمك را كمتر اندازد و بعد از خوردن داروى مسهل اگر اهمال